Lễ cưới “mặt trắng” của người Pomak ở Bulgaria


Cộng đồng người Pomak ở Bulgaria có nhiều phong tục truyền thống đặc biệt. Họ rất nổi tiếng về những đám cưới đậm bản sắc và vô cùng rực rỡ.


.

Tại ngôi làng Ribnovo xa xôi, nằm trên sườn núi phủ đầy tuyết trắng phía Tây Nam Bulgaria, nơi chủ yếu sinh sống người Pomaks – những người Bulgaria theo Hồi giáo, những nghi thức cưới hỏi truyền thống đã có từ nhiều thế kỷ vẫn được duy trì, lễ cưới với “cô dâu mặt sơn trắng”.

Bulgaria là nước duy nhất trong Liên minh châu Âu mà tỷ lệ người Hồi giáo chiếm khoảng 12% dân số. Họ sống “ở nơi tận cùng thế giới” trong nền văn hóa Hồi giáo đặc trưng giữa đất nước Bulgaria theo Thiên chúa giáo. Họ sống trong xã hội khép kín duy nhất chỉ ở làng Ribnovo và một làng khác. Người dân ở Ribnovo được đặc trưng bởi tôn giáo đạo Hồi của họ nhiều hơn so với nguồn gốc sắc tộc hoặc quốc tịch Bulgaria, và những đám cưới là minh chứng của lòng sùng kính tôn giáo của họ. Trong ngôi làng với 3.500 cư dân có tới hai nhà thờ Hồi giáo và 10 thầy tế.

Cư dân của Ribnovo kiếm sống từ thuốc lá và nông nghiệp, nhưng thu nhập thấp ở đất nước nghèo nhất EU buộc những thanh niên trong làng phải đi tìm việc làm ở các thành phố hoặc ở phương Tây, ít nhất, để thu thập tiền cho đám cưới. Tuy nhiên, đến mùa cưới xin, họ lại trở về làng để tiến hành lễ cưới theo nghi thức truyền thống.

“Mùa cưới” thường là vào mùa đông – từ tháng 12 đến tháng 3, khi mà thời xưa những người đàn ông không bận bịu với gia súc, còn ngày nay thì không bận kiếm sống ở nước ngoài. Lễ cưới diễn ra theo nghi lễ truyền thống của người Pomak từ thời xa xưa không ai nhớ, theo đó khuôn mặt của cô gái được sơn màu trắng, trên đó dán các đồ trang sức sặc sỡ. Chính các cô dâu được vẽ mặt ở Ribnovo khiến ngôi làng trở nên nổi tiếng.

Ribnovo là ngôi làng duy nhất ở Bulgaria mà ngày nay có thể được xem các nghi lễ cưới “vẽ mặt”. Việc “vẽ” lên mặt cô dâu ở làng Ribnovo được gọi là “gelina – лепене на гелина”. Một số nhà dân tộc học giải thích rằng đeo mặt nạ cho cô dâu sẽ làm cho cô dâu Hồi giáo Bulgaria trở nên vô hình, mất đi danh tính của mình và do đó giúp họ chuyển đổi từ thời con gái sang cuộc sống gia đình.

Có một truyền thuyết giải thích nguồn gốc của nghi lễ này. Ngày xưa các bé trai trong làng trở thành những người chăn cừu từ khi còn nhỏ và họ đi cùng với cha mình lên núi và không gặp các cô gái trẻ cho đến khi cưới vợ. Do sự thiếu kinh nghiệm của các chàng trai người ta che khuôn mặt của cô dâu với các đồ trang sức sặc sỡ. Như vậy, trong khi gỡ bỏ từng thứ một, người đàn ông trẻ tuổi sẽ phải học cách dịu dàng.


Chú rể nhẹ nhàng gỡ bỏ những món đồ trang sức cho cô dâu sau khi lễ cưới kết thúc.

Thế giới bên ngoài khó mà xâm nhập vào Ribnovo và thanh niên địa phương hiếm khi kết hôn với người bên ngoài làng. Các cô gái thường kết hôn trước 22 tuổi. Các cô gái trẻ được giáo dục rất nghiêm khắc. Trước khi kết hôn cha mẹ chỉ cho phép các cô được gặp các chàng trai từ 17:00-18:30 h và chỉ ở giữa làng. Các cô gái đi dạo trên các đường chính, trong khi các chàng trai ngắm nhìn họ từ phía bên.

Lễ cưới ở Robnovo được tổ chức rất đông vui – gần như toàn bộ dân làng tham dự, mà không phải chỉ có một ngày. Trong ngày đầu tiên cô dâu chưa phải phục sức theo nghi lễ truyền thống. Cô dâu và chú rể nhảy múa trong khi bạn bè và họ hàng kẹp tiền mừng vào quần áo họ.

Hoạt động quan trọng nhất của lễ cưới là khi người ta vẽ mặt cho cô dâu, hoạt động này thường diễn ra vào gần cuối ngày cưới thứ hai. Trong một nghi thức chỉ dành cho phụ nữ, cô dâu bắt đầu được thoa lên mặt những lớp sơn dày màu trắng, sau đó được gắn thêm lên những món đồ trang sức sặc sỡ.

Cô dâu chú rể đứng trước cửa nhà cô dâu để ra mắt dân làng. Tay cô luôn phải cầm theo một chiếc gương.

Trong suốt lễ cưới, cô dâu phải nhắm nghiền mắt, cô chỉ được mở mắt sau khi thầy tu đã tới và chúc phúc cho hai vợ chồng.

Những gia đình sinh con gái ở đây thường phải tích trữ của hồi môn cho con từ khi bé gái mới được sinh ra, chủ yếu là những món đồ may đan tự làm như chăn ga, rèm cửa, khăn trải bàn, thảm dệt, tất len…

Vào ngày thứ bảy trời mùa đông nắng đẹp khi con gái đi lấy chồng, gia đình nhà gái sẽ treo những món đồ này lên một giàn giáo bằng gỗ đặc biệt 50 dài và cao 3 mét được dựng lên trước lễ cưới trên con đường dẫn đến nhà cô dâu.

Hầu như tất cả dân làng đi qua để “kiểm tra” đồ trưng bày, chiếc sân hẹp của nhà cô biến thành nơi giới thiệu về đồ nội thất và thiết bị nhà bếp, những thứ mà cô dâu sẽ mang về gia đình mới của mình.

Điều đặc biệt là trong lễ cưới truyền thống ở Ribnovo, rượu tuyệt đối bị cấm, và quan hệ tình dục trước hôn nhân là điều cấm kỵ.

T.H.

*

На помашка сватба в Рибново

Рибново е единственото село в страната, където днес може да се види сватбения ритуал „Гелина”.

В това селище в югозападните Родопи, община Гърмен, където живеят предимно помаци – българи мохамедани, младите момичета се възпитават изключително строго. Преди да се оженят родителите им позволяват да се виждат с момчета единствено от 17:00 до 18:30 ч. и то в центъра на селото. Момичетата се разхождат по главната улица, докато момчетата ги наблюдават отстрани. Тази сгледа местните наричат “движението” и точно там стават уговорките за браковете в Рибново.

„Сезонът на сватбите” обикновено е през зимата – от декември до март, когато в миналото мъжете не са били със стадата, а днес не са на гурбет в чужбина. Сватбата протича от незапомнени времена според традиционен за помаците ритуал, при който лицето на момичето се боядисва в бяло, а върху него се лепят пайети. Точно рисуваните булки от Рибново печелят голямата популярност на селото.

Съществува легенда, която обяснява произхода на този ритуал. В стари времена момчетата от селото отрано ставали овчари и тръгвали с бащите си в планината, и не виждали млади момичета до деня на собствената си сватба. Заради неопитността на момчетата, покривали лицата на невестите им с пайети. Така, докато ги сваляли една по една, младите мъже трябвало да се научат на нежност. Други свързват ритуала още с времето на езичеството.

В България е малко известно, че подобен обичай има и в косовското село Долно Любине, разположено в планината Шар. Там в същата уникална сватбена традиция жените обличат пищни носии, а лицето на булката се рисува в бяло, синьо, червено и златно – срещу лош късмет. Някои наричат местните жители косовски босненци, както и “торбеши”, а езикът им – като смесица от сръбски и “македонски” с турски думи. В региона обаче живее и общност на български мюсюлмани с подобни обичаи.

Впечатляващо е, че в Рибново сватбите са масови – присъства и участва почти цялото село, а и съвсем не са еднодневни. Из стръмните улици се веят шарени шалвари, устремени към първото зрелище – чеиза. Изваден е на показ на огромни дървени конструкции, изправени вертикално до оградата на къщата на булката. Подреждан е с дни. Младоженците са осигурени за дълъг живот – такова невъобразимо количество одеяла, покривки, чаршафи, килими, забрадки, престилки, чорапи и какво ли не са подготвили родителите. Виолетово, червено, жълто, зелено. Всички цветове. Встрани, направо на улицата, импровизирано са подредени гостната, спалнята и кухнята с чисто нови пералня, печка, телевизор, диван, фотьойли, легло, музикална система и всичко останало, което трябва да присъства в един дом. Изобилието е задължително. Една неизбежна церемония за честта на името. После на площада се вие пищно многопластово хоро под неистовия натиск на зурни и тъпани. Докато се появи булката в белосано лице, налепено с пайети, и със затворени очи. Маска, зад която трябва да стои човек. Не поглежда, за да не я урочасат. Стоят с младоженеца, хванати за ръка, и не мърдат. Пред тях стои селото и ги гледа…

See.bg

Daily Mail пусна репортаж от помашка сватба, представи я като традиционна българска

Daily Mail: Хубав ден за бяла сватба – булката, с широко затворени очи и боядисано в бяло лице, се жени в традиционна българска зимна церемония

Репортаж от помашка сватба от село Рибново публикува британският вестник Daily Mail (виж репортажа), която представи като българска традиционна зимна венчавка. “С плътно затворени очи и лице, покрито с боя, пайети и хартиени цветя, българската булка Фатме Инус следва вековните традиции в нейното село, за да се омъжи за своя избраник. Практиката на боядисване лицето на булката в бяло и закичването й с пайети и цветна боя се нарича “Gelena” в България и е уникален за дома на Фатме в отдалечения град Рибново”. Така започва репортажът във вчерашния брой на британското изданието.

“Отдалеченото планинско село Рибново, разположено сред заснежените планини в югозападната част на България, е запазило своя традиционен зимен сватбен ритуал, въпреки десетилетията на преследване от бившия комунистически режим, последвано от ужасяваща бедност, която е принудила повечето от мъжете да потърсят работа зад граница. Хората от Рибново се идентифицират повече с религията, като мюсюлмани, а не с етноса или националността си. Сватбената церемония също е израз на тяхната дълбока вяра. В селото има десет духовници и две джамии за население от 3500 души”, пише изданието, а абзацът е дословно преписан от материал на Ройтерс, публикуван през 2008-ма, с името: “На сватба сред помаците от Рибново”. Променено е само името на булката.
Следва описание на помашките ритуали, като се набляга най-вече на рисуването по лицето на булката с бяла боя.

Изданието преписва от Ройтерс и цитати на експерти. “Много вероятно е това да си е чисто тяхна традиция. Начин, по който да изразят себе си”, казва Маргарита Карамихова, професор в Етнографския институт към Българската академия на науките, четем в Daily Mail, написаното от Ройтерс през 2008 г.
Репортажът завършва с това, че жителите на Рибново традиционно изкарват прехраната си от тютюн и земеделие, но ниските доходи в най-бедната страна от ЕС ги принуждават да търсят работа в други градове в България или в Западна Европа. Една от причините е, за да съберат пари за сватба.

varnautre

 

могат да правят каквото си искат. Аз искам да остана тук и да се омъжа.“

e-vestnik.bg

 

 

..

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Free counters!

%d bloggers like this: