Bồ công anh – cây hoa dại chữa bệnh diệu kỳ từ thiên nhiên


Bồ Công Anh là một loài hoa dại, có nhiều ở các miền khí hậu ôn đới. Cây Bồ công anh thuộc họ Cúc, có tên khoa học là Lactuca, ở Việt Nam có nơi còn gọi là bồ cóc, diếp trời, mũi mác… Tên khác: Phù công anh, Cấu nậu thảo, Bộc công anh, Đại đinh thảo, Bồ công định, Thiệu kim bảo, Ba ba đinh, Địa đinh thảo, Bát tri nại, Bạch cổ đinh, Kim trâm thảo, Kim cổ thảo, Hoàng hoa lang thảo, Mãn địa kim tiền, do hoa màu vàng thân chỉ có một chân như cái đinh nên gọi là Hoàng hoa địa đinh.

Tên tiếng Anh của Bồ công anh Dandelion dường như có nguồn gốc từ tên tiếng Pháp, vì lá của loài hoa này có các khía sâu nên người ta liên tưởng đến hàm răng của sư tử, cho nên nó được gọi là “dent de lion” hay răng sư tử.

Hoa bồ công anh có 2 dạng, ban đầu là hoa có hình dáng gần giống hoa cúc vàng, nhưng hoa sớm tàn, trút bỏ những cánh hoa vàng để lại chùm quả hình dạng quả cầu trắng, người ta vẫn gọi chùm quả này là hoa bồ công anh và đa số mọi người biết cũng như yêu thích bồ công anh dưới hình dạng này.

Bồ công anh đơm hoa vào đầu xuân và có sức sống mãnh liệt với sự phát tán khủng khiếp khi hoa tàn nên luôn là kẻ thù của những người làm vườn. Vì hoa nở và tàn vào những giờ giấc nhất định nên từ xưa nó đã được những người chăn cừu cô đơn xem nó như một cái đồng hồ.

Bồ công anh được tìm thấy ở khắp nơi trên thế giới vì vậy ai cũng có thể thưởng thức vẻ đẹp và lợi ích của nó. Lá và hoa bồ công anh có tác dụng làm lành các vết thương và nhiều đặc tính dinh dưỡng. Bồ công anh thường được sử dụng làm món salad và có nhiều protein hơn rau bina. Lá bồ công anh chứa nhiều chất sắt tương đương trong rau dền, hàm lượng vitamin A cao gấp bốn lần rau diếp và rất giàu các nguyên tố vi lượng như manhê, potassium, calcium, sodium và nhất là vitamin C, B. Gốc của nó có chứa canxi, sắt, kali, lưu huỳnh, silic, magiê, chất diệp lục và phốt pho. Ngoài ra Bồ công anh còn chứa protein, chất béo, tinh bột…

Loài cây nhỏ bé quen thuộc này không chỉ cực kỳ hữu dụng trong nhiều món ăn mà còn đối với những mục đích y học. Hãy xem các công dụng của bồ công anh được đánh giá trên thế giới:

Tại Hoa Kỳ, nhiều người xem Bồ công anh là thần dược có tác dụng điều trị bệnh sưng loét bao tử, ung độc, ung thư vú.

Ở Bulgaria, cây còn dùng để chữa hen phế quản, thống kinh, mất kinh, xơ gan, loét dạ dày, phù, đái tháo đường, viêm bàng quang, bể thận.

Cây bồ công anh lùn mọc rất nhiều ở Âu Châu. 

Ở Pháp, bồ công anh lùn chữa rất nhiều loại bệnh khác nhau như các bệnh gan mật, các bệnh đường tiêu hoá, bệnh thận, tăng cholesterol, xơ vữa động mạch, béo phì, các bệnh ngoài da, thấp khớp, thống pho g, thiếu  mau, suy nhược.

Ở Trung Quốc, nó còn được dùng để chữa đau mắt, tiêu hoá kém, rắn cắn.

Gần đây các nhà khoa học Canada còn tìm ra khả năng tiêu diệt các tế bào ung thư bạch cầu trong vòng 24 giờ.

Ở Việt nam, Bồ công anh mọc hoang dại ở các vùng như Đà Lạt, Tam Đảo, Sa Pa và cũng được trồng để lấy lá làm thuốc.

Theo y học cổ truyền, một số dược tính của bồ công anh như sau:

1. Chống loãng xương: hàm lượng manhê cao trong bồ công anh rất tốt cho những bệnh nhân loãng xương, còi xương. Xay lá ở dạng nước ép (khoảng 100gr lá tươi) phối hợp với cà rốt hoặc củ cải, uống mỗi ngày rất hiệu quả.

2. Chữa rối loạn gan mật: Phối hợp với cải xà lách xoong chế thành một loại nước ép, sẽ rất hiệu quả và giúp gan mật hoạt động bình thường. Các bệnh nhân đau gan, vàng da có thể sử dụng thường xuyên dạng nước ép hoặc dạng trà được bào chế sẵn.

3. Chữa suy nhược cơ thể: Bồ công anh có tác dụng nâng đỡ và tăng cường hoạt động của các cơ quan nội tạng trong cơ thể, chữa suy nhược, biếng ăn. Nó còn có tính lọc máu, tẩy độc cho cơ thể và làm gia tăng sức đề kháng.

4. Chữa các rối loạn trên hệ bài tiết: toàn cây bồ công anh được chế biến thành một loại trà, uống mỗi ngày làm gia tăng lượng nước tiểu bài tiết.

5. Chữa mụn cóc: cắt ngang phần gốc của cây và lấy chất dịch tiết ra từ cây bôi lên chỗ mụn cóc, 2-3 lần mỗi ngày, sẽ thấy hiệu quả.

6. Chữa viêm tuyến vú, tắc tia sữa: phụ nữ sau khi sinh bị viêm tuyến vú gây đau nhức dữ dội, dùng lá sắc lấy nước uống. Liều dùng hằng ngày 20-40g lá tươi hoặc 10-15g lá khô. Có thể dùng riêng hoặc phối hợp với các vị thuốc khác như hạ khô thảo, thường dùng dưới dạng thuốc sắc có thêm đường cho dễ uống. Nên phối hợp uống trong và giã nát đắp ngoài thì rất hiệu quả.

7. Chữa các chứng viêm loét: bồ công anh còn chữa viêm loét dạ dày, ung thư vú, mụn nhọt, ghẻ lở, các bệnh ngoài da, giúp làn da tươi sáng, trẻ hóa, ngừa ung thư nhờ tác dụng tăng cường thải độc cho gan. Mỗi ngày khoảng 20g, thêm hạ khô thảo, kim ngân hoa đồng lượng, sắc với 600ml nước, đun cạn còn 1/2, chia 2-3 lần uống trong ngày.

Cách dùng:

– Làm rau ăn: lá bồ công anh hấp chín được sử dụng như một loại rau cải hay đem dùng tươi thay thế rau xà lách. Khi dùng nên dùng tay xé nhỏ lá tốt hơn là dùng dao cắt để giữ được mùi của lá.
– Nấu canh hoặc chế biến thành món xúp chung với các loại rau khác như rau diếp, có mùi vị dễ chịu khi ăn.
– Dạng trà: lá khô được bào chế thành trà hoặc làm nguyên liệu cho các loại thức uống khác.

Truyền thuyết về hoa Bồ Công Anh.

Bồ công anh là loài hoa được rất nhiều người yêu thích nên cũng có rất nhiều sự tích xung quanh nó.

Sẽ không thể nào quên
Sau một lần được thấy
Những nụ hôn vàng cháy
Của hoa Bồ Công Anh
Trên má cánh đồng xanh
Ngất ngây và bát ngát

Cha mặt trời và mẹ mặt trăng có rất nhiều con. Đó là những vì sao xinh xinh mà chúng ta thường thấy trên bầu trời đêm. Khi chúng lớn, mẹ mặt trăng tặng mỗi đứa một ngọn đèn để cùng mẹ làm nhiệm vụ thắp sáng bầu trời đêm.

Một vài ngôi sao nhỏ cảm thấy công việc này thật chán,đặc biệt là vào mùa đông khi vạn vật chìm trong giấc ngủ say và ấm áp, chỉ còn những vì sao đứng lẻ loi giữa vũ trụ bao la. Một buổi tối mùa đông, chúng từ chối làm việc. Chúng rủ nhau chơi trò cút bắt mặc cho mẹ Mặt trăng kêu gào khản cổ. Bỗng một cơn gió mạnh thổi qua. Những ngôi sao bị cơn gió cuốn bay xuống mặt đất. Bầu trời tối đen. Những ngôi sao nhỏ run lên vì sợ.

Trời sáng dần. Những ngôi sao vội vàng gọi cha Mặt trời giúp chúng quay lại bầu trời. Nhưng cha bảo: những ai đã rời khỏi bầu trời thì không thể nào quay lại được nữa. Đêm nào các ngôi sao nhỏ cũng khóc. Mẹ Mặt trăng cũng khóc vì nhớ các con. Mỗi đêm, từ trên trời cao mẹ cất tiếng hát ru:”Twinkle,Twinkle Little star, How I wonder where you are?”

Đông qua, xuân đến. Một sáng tháng Tư, cha mặt trời nhìn thấy những đứa con tội nghiệp đang co ro bên vệ đường. Thương tình, ông biến chúng thành những bông hoa màu trắng và tặng chúng mỗi đứa một cây đèn giống như chúng từng mang lúc còn ở trên trời. Và đó chính là hoa BỒ CÔNG ANH.

SỰ TÍCH HOA BỒ CÔNG ANH

Trên một cánh đồng nọ, có một loài cây có những bông hoa vàng rực, những chiếc lá dài, xanh thẫm với những chiếc răng cưa nhọn hoắt như những chiếc răng nanh của con sư tử. Người ta gọi nó là cây Răng Sư Tử. Răng Sư Tử nằm đủng đỉnh bên trên đồng cỏ dại, trong trái tim chàng ôm ấp những cánh hoa vàng như màu nắng. Người chàng yêu chính là đoá hoa nở rộ từ chính trong vòng tay ấm áp của chàng. Những chiếc lá gai góc của Răng Sư Tử ôm vòng lấy những đoá hoa, chở che và đầy khao khát.

Mùa hạ đến, những bông hoa trút bỏ những chiếc trâm cài đầu vàng óng, chiếc áo ruộm nắng được thay bằng một cái áo choàng bông nhẹ, trắng muốt và mịn như những chiếc lông ngỗng. Bông hoa từ trong vòng tay chàng trai vươn cao lên đầy kiêu hãnh. Răng Sư Tử vẫn say mê ngắm nhìn và thầm ngợi khen vẻ đẹp ấy của nàng. Người con gái của chàng đã biến thành bông Bồ Công Anh với chiếc áo choàng trắng xốp. Tình yêu cứ thế lớn lên…

Bỗng một ngày, từ một miền xa xôi nào đó, thổi đến một người con trai có cái tên là Gió. Gió ồn ào, mạnh mẽ, cuồng nhiệt và sôi nổi. Gió lướt đi trong vũ khúc quay cuồng. Gió cầm trên tay cây sáo trúc, thổi những bài ca đẹp về cánh đồng, và về những miền đất mà chàng đã đi qua. Gió kiêu hãnh, Gió lạnh lùng, và Gió cũng vô tâm. Gió lướt đi ngang qua trên cánh đồng, khiến biết bao loài cây phải hướng mắt theo. Bên trên cái thế giới nhỏ bé ấy, chàng là người được yêu mến và ngưỡng mộ.

Bồ Công Anh không phải là ngoại lệ. Gió ập tới khiến nàng choáng ngợp, choáng ngợp trước vẻ phong lưu và bất cần. Khi cơn Gió lướt qua trên cánh đồng, nàng vươn mình theo hướng gió, đón Gió về lại bên nàng. Nàng muốn được những ngọn gió mát rượi ôm ấp vào lòng, vuốt lên từng sợi bông của chiếc áo choàng trắng xốp. Nàng yêu Gió, trong sáng và trọn vẹn.

Nhưng Gió sinh ra không phải để dừng chân. Chàng là đứa con của Ngao Du và Mạo Hiểm. Cánh đồng cỏ bình yên không phải là chỗ trú ngụ đời đời. Gió lại ào ạt thổi qua. Bồ Công Anh cố níu giữ, cố nắm bắt Gió bằng thân hình mảnh dẻ của mình, nàng vươn mình ra. Nhưng vô ích. Gió vẫn cứ thổi lạnh lùng.

Răng Sư Tử nhói lên trong lòng. Trái tim chàng như bị chính những chiếc răng cưa cào xé. Chàng che chở cho người con gái chàng yêu, để rồi mất nàng trong giây lát. Răng Sư Tử tuyệt vọng giơ những cánh tay xanh biếc ra, giữ chặt lại Bồ Công Anh trắng muốt. Nhưng cánh tay chàng chơi vơi trong Gió. Những cánh hoa Bồ Công Anh xinh đẹp và mềm mại đã tự tách khỏi nhuỵ hoa, để bay cùng chiều với Gió mất rồi.

Và ngày ngày, những người nông dân đi trên cánh đồng vẫn nghe tiếng Răng Sư Tử thì thầm cùng với chàng Gió từ miền xa thổi đến, hỏi những cánh Bồ Công Anh đã được Gió mang tới nơi đâu… “Ở nơi đó, cô ấy sống thế nào?”. Gió im lặng, Gió không thể mang Bồ Công Anh đi mãi. Cô gái ấy rơi xuống trên những cuộc hành trình, vùi mình vào trong đất, để rồi lại hồi sinh thành những đứa con và đặt tên chúng là Răng Sư Tử…

Cây có Hoa, nhưng không giữ được Hoa. Hoa chỉ luôn vươn mình theo Gió. Gió lại khó nắm bắt, lại chỉ biết yêu những cuộc hành trình. Và khi cơn Gió qua rồi, Hoa mới biết: cội nguồn của mình là nhựa chảy trong máu của cây…

Обикновеното глухарче с необикновените свойства

Глухарчето – жълтото лечебно чудо на природата

Английски: dandelion
Други названия: радика, бърдоква, конско цвете, жълта млечка.

Глухарчето е многогодишно тревисто растение с млечен сок. Коренът е прав, обикновено неразклонен, дълъг 20-60 см, широк 1-3 см, отвън червено-кафяв, отвътре бял. Листата са събрани в розетка, цветовете – в съцветия обвити отвън със зелени листчета. Плодчетата са твърди.

Глухарчето цъфти през пролетта и началото на лятото, докато има влага. Растението е разпространено в цяла Европа и Западна Азия, пренесено е в цял свят. У нас се среща из ливадите и тревистите места, на песъчливи и влажни почви.

Използва се надземната част от корените или само корените. Надземната част се бере малко преди цъфтежа или по време на цъфтежа (месеците май – август). Суши се на сянка. Цялата билка има годност до три години, рязаната – година и половина.
Корените се вадят през пролетта преди цъфтежа (април) или през есента (септември – октомври). Сушат се на сянка. Срокът на годност и на целите, и нарязаните корени е една година.
Листата се употребяват през пролетта като първа пролетна салата – нарязани на ситно, стрити със сол, полети с лимонов сок и зехтин (или оцет и олио). Преди да ги нарежем може да ги сварим в малко вода – докато променят цвета си, а после да излеем водата и да приготвим салатата както при първия случай. Прясната салата от листа на глухарчета се препоръчва при пролетна умора и авитаминоза.
Корените с коренището или цялото растение се употребяват като средство за регулиране дейността на стомаха (засилва храносмилателния процес и увеличава апетита) във вид на отвара – една супена лъжица се залива с 200 мл вряла вода и след като изстине се пие по една супена лъжица четири пъти дневно.

Народната медицина препоръчва глухарчето против запек, за прочистване на кръвта, против хемороиди, против възпаление на пикочния мехур, при воднянка и диабет.
Надземната част с корените подобрява функциите на черния дроб, действа злъчегонно, пикочогонно, противоглистно. Лечебният ефект се дължи главно на горчивите вещества, органичните киселини и гликозидите. Установено е, че глухарчето усилва действието на подстомашната жлеза – повишава отделянето на инсулин и намалява количеството на холестерина в кръвта.

Прилага се при камъни в жлъчката, в бъбреците и пикочния мехур, при стомашни’и чревни смущения, при кашлица, екземи, подагра, болести на далака, възпаление на червата, анемия, газове, кръвохрачене и за регулиране на кръвното налягане.
Външно билката се прилага при ревматични болки, за налагане на лапи при екземи, циреи, лунички по лицето, за промивка при възпаление на очите, за гаргара при гърлобол. Млечният сок, който изпуска глухарчето, се препоръчва за мазане при брадавици. При екземи се използва смляно цялото растение, смесено с мед и топла млечна суроватка.
Изпечен и смлян на прах, коренът на глухарчето се употребява за приготвяне на сурогат на “франк-кафе” (което се прави от цикория – синя злъчка).

Употребени като салата, пресните листа на глухарчето със своя леко възгорчив и пикантен вкус напомнят донякъде вкуса на градинската цикория. Ситно нарязаните жълти или зелени листа на глухарчето са много добри и за намазване върху хляб за приготвяне на билкова извара (нарязани на ситно и добре объркани с изварата).
Листата могат да бъдат задушени, както се задушава спанак или нарязани на ситно да се прибавят накрая към готови пролетни чорби.

Легенда за цветето Глухарче

Има една древна легенда, според която пролет и есен елфите, закрилници на цветята, орисали едно, едничко цвете, глухарчето, да цъфти през двата сезона, а през цялото лято да радва очите с яркожълтите си цветове. Когато цъфти глухарчето, древните българи казвали, че се ражда “Ясно Сланце”. Целебните му свойства се пазели в тайна от жреците. С него лекували камъни в жлъчката и бъбреците, възпалние, възпаление на жлъчния мехур, анемия, атеросклероза, затлъстявяне. Най-често се използвали от момичета, които искали да се омъжат. Те хапвали повече от билковия сок от глухарче, за да се вталят и да ги харесат. Преданието казва, че на ден ако се изядат по 10 стъбла от глухарче, се лекува захарна болест, а салата от листата цери кръвта и засилва обмяната.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Free counters!

%d bloggers like this: