Cuộc chạy đua chức Tổng thư ký Liên Hợp Quốc


Thời tổng thư ký Boutros Boutros-Ghali (người Ai Cập) và trước đó là Javier Pérez de Cuéllar (người Peru), có một diễn viên hài người Anh nói vui rằng tiêu chí cốt lõi để trở thành tổng thư ký Liên Hợp Quốc là có một cái tên dài và khó phát âm. Luật bất thành văn từ trước tới nay quy định chức vụ này luân chuyển lần lượt qua các khu vực và giờ đây đến lượt Đông Âu, một khu vực với rất nhiều cái tên vô cùng khó phát âm, khiến người ta nghĩ rằng truyền thống sẽ được tiếp tục.

Helen Clark , Irina Bokova , Kristalina Georgieva , Dalia Grybauskaite . Ảnh: elle.com , GETTY

Hai ứng cử viên hàng đầu đều là nữ giới đến từ Bulgaria. Cả hai cái tên đều có cách phát âm tương đối giống như cách viết phiên âm sang tiếng Anh. Nhưng việc chính phủ Bulgaria sẽ đề cử ai đang làm khuấy đảo nền chính trị tại đất nước này.

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc không thể đề xuất hoặc phủ quyết một văn bản pháp lý có tính ràng buộc, không có quyền ra lệnh triển khai quân đội chiến đấu hay ban hành các mệnh lệnh hành pháp, nhưng đôi khi họ có thể thiết lập chương trình nghị sự hoặc làm trung gian hòa giải giữa các bên tham chiến. Vì vậy, đối với các nước nhỏ mong muốn có một chút ảnh hưởng toàn cầu, việc đưa một công dân của họ vào vị trí hàng đầu của Liên Hợp Quốc là một điều đáng mơ ước. Nhiệm kỳ thứ hai của tổng thư ký Ban Ki-Moon sẽ kết thúc vào năm 2017, và cuộc đua để kế nhiệm ông giờ đã diễn ra.

Chức vụ này được Hội đồng Bảo an lựa chọn, có nghĩa là Nga và Mỹ, hai thành viên thường trực, có rất nhiều ảnh hưởng. Đã có nhiều sức ép, đặc biệt từ phía Mỹ, nhằm chọn ra nữ tổng thư ký đầu tiên. Cuộc tranh cử cũng sẽ không thể tránh khỏi bê bối: ứng viên và các đồng minh của họ âm thầm vận động đấu đá lẫn nhau. Một số đã hứa sẽ sớm vạch trần bằng chứng tham nhũng của đối thủ. Các ứng viên phải cùng lúc chơi hai trò chơi trong ván cờ chính trị: trong nước, nhằm giành đề cử từ chính phủ của họ, và quốc tế, nhằm lấy lòng Washington và Moskva.

Hai nữ đối thủ người Bulgaria đều là những ứng viên nặng ký. Người thứ nhất là bà Irina Bokova, Tổng giám đốc UNESCO, tổ chức văn hóa và giáo dục của Liên Hợp Quốc. Đối thủ của bà là Kristalina Georgieva, Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu phụ trách vấn đề ngân sách. Tuần trước bà Georgieva trình bày một kế hoạch đầy tham vọng mới về tài trợ chương trình viện trợ nhân đạo, với tư cách là đồng chủ tịch của một hội đồng do ông Ban bổ nhiệm. Việc bổ nhiệm này cho thấy bà là lựa chọn hàng đầu của vị Tổng thư ký đương nhiệm.

Tại Sofia, thủ tướng Boyko Borisov đang chịu áp lực sẽ đề cử ai trong số hai người phụ nữ này. Thân cận với bà Georgieva và muốn giữ bà làm đồng minh tại EU, nhưng ông vẫn có khả năng đề cử bà. Trong khi đó, bà Bokova, thuộc phe đối lập, nhưng một đảng nhỏ trong liên minh cầm quyền đang đứng về phía bà. Ngày 14 tháng 1, lãnh đạo của đảng này đe dọa rút khỏi chính phủ nếu ông Borisov không đề cử bà. Bà Bokova đã từng nhận được sự ủng hộ từ Mỹ, nhưng bà đã tạo ra nhiều kẻ thù do bà vận động Washington chấp nhận chính quyền Palestine trở thành thành viên UNESCO năm 2011. (Mỹ đã chấm dứt đóng góp tài chính mà trước đó luôn chiếm 22% ngân sách tổ chức này). Bà hiện được xem là ứng cử viên mà phía Moskva có cảm tình.

Các diễn biến trong cuộc ganh đua được theo dõi chặt chẽ bởi một loạt các ứng cử viên nhẹ ký hơn, hy vọng hai ứng viên Bulgaria sẽ loại trừ lẫn nhau. Tuy nhiên, chính họ cũng gặp những trở ngại riêng. Vesna Pusic, Ngoại trưởng Croatia sắp mãn nhiệm, từ lâu khao khát chức vụ này, nhưng chính phủ Croatia sắp tới sẽ khó ít khả năng đề cử bà.

Nhóm ứng viên tiếp theo phải đối mặt với những bất lợi nhất định khiến họ “trượt từ vòng ngoài”, như cách nói của Richard Gowan thuộc Hội đồng châu Âu về Đối ngoại. Viẹc Danilo Turk, cựu tổng thống Slovenia, ra tranh cử đã không thu hút nhiều sự quan tâm. Igor Luksic, Ngoại trưởng Montenegro, ít có cơ hội được lựa chọn; chiến dịch của ông được cho là một cách đánh bóng hồ sơ cho một chức vụ quốc tế khác sau này. Srgjan Kerim, một cựu bộ trưởng ngoại giao Macedonia, thì tuyệt nhiên không có hy vọng.

Hai ứng viên khác còn cơ hội trong trường hợp các ứng viên Bulgaria thất bại là Vuk Jeremic, cựu Ngoại trưởng Serbia, và Miroslav Lajcak, Ngoại trưởng Slovakia (người đã cống hiến phần lớn sự nghiệp tại khu vực Balkan). Ông Jeremic trở nên đối đầu với nhiều nước phương Tây do vận động chống lại việc quốc tế công nhận nền độc lập của Kosovo năm 2008. Gần đây, ông đã tìm được các đồng minh có ảnh hưởng ở Mỹ để giúp vượt qua sự mất thiện chí trước kia, mặc dù vẫn cần phải thuyết phục chính phủ nước mình đề cử ông. Ông Lajcak là một ứng viên ngựa ô của cuộc đua. Nếu chính phủ Slovakia hiện tại tái đắc cử tháng 3 tới thì có thể ông sẽ được đề cử.

Nếu người Nga và người Mỹ không thể đồng tình về bất kỳ cái tên nào trong cuộc đua hiện tại, sẽ có nhiều cái tên khác còn tiềm ẩn đâu đó có thể “vụt sáng phút chót,” như lời ông Gowan nói. Một vài trong số họ thậm chí có thể không đến từ Đông Âu. Nhưng hiện nay, các ứng cử viên Balkan vẫn được coi là sáng giá nhất.

Nguồn: “The race for secretary-general“, The Economist.
Biên dịch: Vũ Hồng Trang

Cánh hồng Bulgaria

Đam mê chính trị từ thời trẻ, thông thạo bốn thứ tiếng Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Nga trong sáu ngôn ngữ LHQ sử dụng…

Bà Irina Bokova ược kỳ vọng sẽ nắm giữ vị trí Tổng thư ký Liên Hiệ p Quố c – Ảnh: WASHINGTON TIMES

Khẳng định mình bằng nỗ lực tự thân, bà Irina Bokova là cái tên hầu hết người dân Bulgaria đều tự hào khi nhắc đến. Đam mê chính trị từ thời trẻ, thông thạo bốn thứ tiếng Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Nga trong sáu ngôn ngữ LHQ sử dụng, bà vẫn không ngừng củng cố vốn ngoại ngữ của mình. Bà tốt nghiệp Đại học Quan hệ quốc tế của Nga và theo học nhiều chương trình chuyên sâu về kinh tế, chính trị ở Mỹ.

Bà đặt những viên gạch đầu tiên cho sự nghiệp của mình tại Bộ Ngoại giao Bulgaria và được chính phủ nước này giới thiệu ứng cử vào ghế cao nhất của UNESCO. Cuộc bỏ phiếu năm 2009 diễn ra khá căng thẳng vì các ứng viên đều có tiềm năng ngang nhau. Không ai ngờ bà Irina Bokova chiến thắng vì các đối thủ của bà đều “nặng ký” và được hậu thuẫn từ nhiều quốc gia phát triển.
Bà Irina Bokova làm việc với các em gái Syria, khuyến khích các em học tập nhằm thay ổi tương lai – Ảnh: UNESCO

Với nỗ lực giới thiệu văn hóa Bulgaria đến thế giới trên tinh thần tôn trọng sự phát triển toàn cầu, bà Irina Bokova đi vào lịch sử, trở thành người phụ nữ đầu tiên cầm cương chăm lo đời sống tinh thần của người dân toàn cầu.

Bà Irina đã lèo lái con thuyền UNESCO không đi chệch hướng trước áp lực ngân sách ngày càng hạn hẹp do khủng hoảng kinh tế – tài chính thế giới, nhất là áp lực từ Mỹ sau khi UNESCO kết nạp Palestine làm thành viên. Tư duy quyết đoán và khách quan là dấu ấn của bà trên chính trường.

Các nhà ngoại giao khi nhắc đến bà Irina đều có ấn tượng tốt với người phụ nữ biết lắng nghe, không bao giờ lên giọng mà thuyết phục đối phương bằng sự mềm mỏng, nhất quán. Trong những năm bà điều hành UNESCO, tổ chức này thể hiện rõ vai trò trên nhiều lĩnh vực. Bài viết về bà trên tờ Forbes cuối năm ngoái mô tả bà là người kiên trì đeo đuổi cuộc chiến chống kỳ thị.

Bà cương quyết bảo vệ các giá trị văn hóa đến cùng, bất chấp phải xung đột với những phần tử Hồi giáo cực đoan (chủ yếu là tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng – IS) khi chúng đánh cắp cổ vật bán lấy tiền hoạt động, gây ra cuộc tàn sát văn hóa, hủy hoại nền văn minh vốn được gầy dựng từ bao đời nay. Người phụ nữ này hàng ngày vẫn liên lạc với cảnh sát quốc tế Interpol cũng như hải quan quốc tế, cứng rắn triệt phá đến cùng đường dây buôn lậu của các nhóm phiến quân.

Bà Irina Bokova khẳng định: “Bất cứ ai cũng nên có ý thức bảo vệ đời sống tinh thần chúng ta đang “hít thở”. Tôi không nắm trong tay quân đội nhưng tôi có nhiều cách buộc những kẻ phá hoại phải quay đầu”. Đích thân bà phát động các chiến dịch quy mô toàn cầu, kêu gọi thế giới chung tay bảo vệ tài sản tinh túy, thiêng liêng của nhân loại.

Một trong những mũi nhọn khác của UNESCO dưới thời bà Irina chính là tăng cường vị thế của nữ giới thông qua hoạt động khuyến học. Bà từng chia sẻ: “Giáo dục một cô gái là giáo dục cả một dân tộc. Nguồn gốc của sự thay đổi tích cực xã hội đến từ sự thay đổi, tiến bộ trong nhận thức của phụ nữ trẻ, những bà mẹ được giáo dục tử tế và có khả năng tự chủ mọi việc. Họ sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa, xóa tan bất cập chúng ta đang đối diện hôm nay”.
Bà Irina Bokova trong một chuyến công tác tìm hiểu về đ ời sống của phụ nữ châu Phi – Ảnh: UNESCO

Trên thế giới, cứ ba phụ nữ hoặc trẻ em gái thì có một người từng bị bạo hành. Vì thế, khẳng định vai trò của nữ giới thông qua hình tượng một phụ nữ đầy năng lực, có lập trường và thấu hiểu như bà Irina được cho là lựa chọn hợp lý với LHQ ở thời điểm này.

Trong cuộc khảo sát do báo Guardian thực hiện, 96% người được hỏi đều cho biết, họ chờ đợi một gương mặt nữ giới, giúp duy trì hòa bình, sự ổn định và phát triển bền vững của nhân loại. Hơn nữa, với thái độ ôn hòa cùng mối quan hệ tốt với Mỹ, Pháp, Trung Quốc, Nga cũng như các nước đang phát triển, bà Irina là nữ chính trị gia mà nhiều lãnh đạo quốc gia muốn làm việc cùng.

phunuonline.com.vn

Cùng chủ đề:

ООН – шансът за България

Ирина Бокова има негласна подкрепа на четири от петте постоянни членки на Съвета за сигурност – САЩ, Китай, Русия и Франция

Не как българин да бъде, а коя българка да не бъде избрана за генерален секретар на ООН. Така може да се резюмира един твърде странен, крайно непрофесионален, но много типичен публичен дебат у нас. Основан не на национални цели, а на политически антипатии. Изкуствено противопоставящ двете най-разпознаваеми и уважавани български имена в международните институции. Пренебрегващ факта, че има решение на предишното българско правителство, потвърдено и от сегашния премиер, за издигането на Ирина Бокова за поста. Който не е предопределен за България, но поради изключително подходяща конфигурация на фактори и обстоятелства може да бъде зает от българка.

Първо, ООН е замислена и функционира като организация на вътрешните баланси. Неписаните й правила не позволяват едновременно граждани на една и съща страна да заемат два или повече от основните постове на ООН. Иначе казано, друг българин не може да оглави която и да било от структурите на световната организация, при условие че Бокова вече е генерален директор на ЮНЕСКО. Което пък е плюс за нейната кандидатура – защото тя е част от системата. Всяка друга кандидатура би била осъдена предварително на неуспех, нещо повече – би демонстрирала непознаване от страна на България на механизмите на ООН.

Второ, процедурата за избор на генерален секретар включва гласуване в Общото събрание на ООН на кандидатура, предложена от Съвета за сигурност. За да се стигне дотам, нито една от петте постоянни членки на Съвета не трябва да е наложила вето. С други думи, кандидатурата не може да е неприемлива дори за една от тях. По тази причина никога досега не е избиран, а и няма да бъде избран за генерален секретар на ООН гражданин на САЩ или на Русия. Такива кандидатури не се и издигат – за да не се подлагат на унижение собствените кандидати. Защото веднага биха били блокирани от другата страна. А от руското външно министерство вече „изтече” информация в медиите, че Русия ще наложи вето на всеки евентуален кандидат, ангажиран с вземането на решение за налагане на санкции срещу страната. Като поименно се споменават президента на Литва Даля Грибаускайте и еврокомисар Кристалина Георгиева.

Трето, от значение е не просто кандидатурата да не бъде блокирана, но и да се радва на подкрепата на постоянните членове на Съвета за сигурност. И въпреки че това публично никога не се декларира, професионалният прочит на позициите на отделните страни дава достатъчно предварителна информация. На моменти се създава впечатление, че Бокова е повече френска, отколкото българска кандидатура. Както предвид ясната позиция на Франция, така и непоследователната такава на България (отразена най-видимо в действията на президента по време на последната сесия на Общото събрание на ООН – форумът, който всички използват, за да лансират и търсят подкрепа за своята кандидатура). Китай, а и Русия също дадоха да се разбере, че биха подкрепили Бокова. Тя получи сериозно американско рамо за ЮНЕСКО, има много добри позиции сред професионалните среди в Държавния департамент, а неотдавна бившият сенатор и кандидат-президент Бил Ричардсън публично се обяви за нейното избиране – а неговото мнение се радва на прекрасна чуваемост в Белия дом. Обединеното кралство по силата на своите традиции би се ангажирало с представител на Британската общност – ако и докато такъв кандидат съществува (засега сред възможните имена се споменава бившата премиерка на Нова Зеландия Хелън Кларк).

Четвърто, отново свързано с балансите: Източноевропейската регионална група е единствената, която досега не е излъчвала генерален секретар. На все по-широка подкрепа се радва и идеята (отразена и в Резолюцията на Общото събрание на ООН за избора на генерален секретар) за пръв път начело на организацията да застане жена. Което на практика означава, че силна кандидатура на жена от Източна Европа започва състезанието с поне една обиколка преднина пред други кандидати.
КАРЕ
Сред основните фаворити
Избира не България, но могат да изберат българка за генерален секретар на ООН. Затова основното качество на кандидатурата е тя да бъде избираема. А Бокова дори още преди официално да е номинирана в ООН е сред основните фаворити – по всеобщо мнение на експертите.

*Авторът е директор на Института за икономика и международни отношения.
Текст под снимка:
Българката Ирина Бокова има реални шансове да оглави най-влиятелната световна организация.

trud.bg

ИРИНА БОКОВА Е НАЙ-СИЛНИЯТ ИЗТОЧНОЕВРОПЕЙСКИ КАНДИДАТ ЗА ГЕНЕРАЛЕН СЕКРЕТАР НА ООН

Генералният директор на ЮНЕСКО Ирина Бокова изглежда най-силният източноевропейски кандидат за поста на генерален секретар на ООН, посочва американското издание Diplomatic Courier.

Изданието прави извода след оценка на споменаваните източноевропейски кандидати за поста.

Общата оценка на Ирина Бокова след оценяване по всички тези критерии е 4,5 при максимално възможна оценка 5. Бокова получава максимална оценка 5 по критериите: доказани лидерски качества, управленчески способности, богат опит в областта на международните отношения, дипломатически и комуникационни умения, опит в ООН, езикови умения и разбиране на мултикултурните въпроси.

Тя има оценка 4 по критериите репутация в областта на дипломацията, пол, приемливост за петте постоянни членове на Съвета за сигурност, вероятност да получи регионална подкрепа. Най-ниската оценка, която тя получава, е 3 по критерия за вероятност да получи вътрешна подкрепа.

Останалите представители на Източна Европа, за които се говори, че могат да се кандидатират за поста на генерален секретар на ООН, са вицепрезидентът на Европейската комисия и еврокомисар по бюджетните въпроси Кристалина Георгиева, бившият сръбски външен министър Вук Йеремич, бившият македонски външен министър Сърджан Керим, специалният представител и ръководител на мисията на ООН в Афганистан Ян Кубиш от Словакия, който е и бивш външен министър, неговият приемник като външен министър на Словакия Мирослав Лайчак, Игор Лукшич, който е бивш премиер и настоящ външен министър на Черна гора, хърватският вицепремиер и външен министър Весна Пушич и бившият президент на Словения Данило Тюрк, припомня американското издание.

Досега обаче никой не е направил анализ на тези вероятни кандидати, взимайки предвид такива критерии като индивидуални качества или това дали те са подходящи за ролята. Тъй като Източна Европа никога не е излъчвала свой представител на най-висшия пост в ООН, а се предполага, че постът се заема на ротационен принцип сред регионите, сега на тази част на света й се полага възможността да получи тази престижна роля. Освен това нарастват призивите за жена генерален секретар.

Като обобщение изданието посочва, че след Бокова най-висока оценка според гореспоменатите критерии получава Тюрк (4), следван от Керим (3,8), Лайчак (3,6), Кубиш (3,4), Пушич (3,3), Лукшич (3), Георгиева (2,9) и Йеремич (2,8).
Георгиева получава максимално 5 по критерия за управленчески способности. По критерия за опита в ООН и за репутация в областта на дипломацията тя получава 1. По критерия за пол и доказани лидерски качества тя получава 4, по критериите за езикови способности, широк опит в областта на международните отношения, дипломатически и комуникационни познания, вероятност да получи регионална и вътрешна подкрепа и разбиране на мултикултурните въпроси тя получава 3. По критерия за приемливост за петте постоянни членове на съвета за сигурност на ООН тя получава 2.

“Дипломатик куриър” припомня, че потенциалните кандидати ще преминат през подробна проверка от страна на страните членки на Съвета за сигурност на ООН, а на някои ще им се наложи да преодоляват и регионални и международни политически препятствия. Кандидатите ще бъдат изслушани от Общото събрание на ООН. Там всеки от тях ще има възможността да представи визията си за организацията и за глобалните предизвикателства, нуждаещи се от спешни действия.

Новопоявили се заплахи като нарастващата терористична заплаха и задълбочаващата се междурелигиозна нетолератност вече са признати като дестабилизиращи света проблеми редом с проблемите, свързани с бедността, климатичните промени, неравнопоставеността и закъснялата институционална реформа на самата ООН.

bia-bg.com

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Free counters!

%d bloggers like this: