Georgiovden – Ngày lễ những người chăn cừu


Vào ngày 6 tháng 5 hàng năm, Bulgaria kỷ niệm Ngày lễ Thánh Georgi , được cho là một trong những ngày lễ lớn nhất của Bulgaria. Cái tên Georgi là tên đàn ông phổ biến nhất ở Bulgaria, thậm chí vượt xa tên Ivanov.

Ngày lễ được tiến hành vào ngày 06 tháng 5 hàng năm trên toàn thể lãnh thổ nước Bulgaria. Đây cũng là ngày thành lập quân đội Bulgaria, ngày vinh danh lòng dũng cảm, đồng thời cũng là “Ngày của những người chăn cừu”.

Lễ kỷ niệm đón mùa hè đang đến và được gắn liền với vụ mùa mới – vì vậy ngày này chất đầy với nhiều phong tục liên quan đến nông nghiệp , chăn nuôi và sức khỏe. ” Mỗi một giọt mưa ngày lễ Thánh Georgi mang đến mùa vàng”, tín ngưỡng dân gian lưu truyền. Một khi trời mưa vào ngày Thánh Georgi , một năm thu hoạch dồi dào sẽ đến.

Vào đêm rạng sáng ngày 06 tháng 5, trước khi gà gáy, mọi người đi ra đồng cỏ để đầm mình trong những hạt sương buổi sáng, bởi họ tin rằng những hạt sương ấy chứa đựng tất cả mọi điều tốt lành của năm. Thông thường họ cởi trần để đầm mình trong cỏ, họ đi chân trần dẫm lên những hạt sương, hứng chúng từ cây, cỏ để xoa lên mặt hoặc uống. Họ tin rằng làm như vậy, bệnh đau lưng sẽ được chữa khỏi, còn những người phụ nữ hiếm muộn tin rằng làm như vậy họ sẽ nhanh chóng  có bầu. Hầu như họ tin rằng những hạt sương sớm ngày lễ thánh Georgi sẽ mang lại cho họ sức khỏe và hạnh phúc.

Trở về từ cánh đồng, họ mang theo những cành lá xanh của các cây hoa, cây giẻ gai, cây cỏ thơm… để cài lên cửa nhà, cửa buồng và tết thành các vòng nguyệt quế. Những người chăn cừu quàng lên đầu chiếc vòng lá cho con cừu đầu tiên bước ra khỏi chuồng sáng hôm đó. Chiếc bình vắt sữa cừu hôm đó cũng được trang hoàng bằng các vòng lá xanh tươi và những chiếc khăn hai màu đỏ và trắng, tượng trưng cho mùa xuân. Sữa của con cừu cái đầu tiên được vắt qua một chiếc vòng bạc hoặc một vòng nguyệt quế. Những giọt sữa đầu tiên phải được nhỏ xuống đất hoặc nhỏ lên trên một quả trứng, sau đó đem chôn quả trứng đó xuống đất, xa những nơi bẩn thỉu. Người ta thường bắn một vài phát đạn sau khi đã đưa đàn cừu ra khỏi chuồng, với ý nghĩa, xua đuổi những vong linh xấu xa sau lưng chúng.

Trong ngày này, hầu như trên toàn lãnh thổ Bulgaria, người ta làm thịt cừu. Những chú cừu non chỉ mới khoảng 3 tháng tuổi bị giết thịt như một vật tế thần, thường là con cừu đầu tiên được sinh ra trong năm, hoặc con đầu tiên bước ra khỏi chuồng sáng ngày 06/5. Trước khi giết chúng, họ cũng đội lên đầu nó một vòng nguyệt quế, cho nó ăn những cây cỏ xanh tươi nhất, những hạt cám thơm ngon và cả bánh mỳ còn nóng do những người phụ nữ tự tay làm ra. Trong ngày này, người ta ăn bánh mỳ tự làm, uống sữa cừu, ăn pho mát cừu và thịt cừu nướng. Trước đó, họ phải mang tất cả các lễ vật tới nhà thờ để làm lễ cúng và để được ban phước, sau đó, bữa tiệc liên hoan trong gia đình bắt đầu, thường là ngoài trời, trên những thảm cỏ xanh. Đây cũng là ngày đầu tiên trong năm người ta ăn tỏi sống , một món bắt buộc có trên mâm ngày lễ. Trong bữa tiệc, các cô gái hát và nhảy múa chào mừng Thánh Georgi, cầu mong cho mùa màng và cho đàn cừu ngày càng đông đúc, sinh sôi nảy nở.

Theo bài viết “Ngày lễ Thánh Georgi” của chị Ngô Thục.

Truyền thuyết Thánh George

St George là một người lính Roman dũng cảm đã phản đối lại cực hình của những người theo đạo cơ đốc áp dụng với người Romans và đã chết vì niềm tin và lẽ sống của mình.

Theo truyền thuyết thì George sinh vào thế kỷ thứ 3 sau Công nguyên tại Cappadocia, một vùng nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ, trong một gia đình Thiên chúa giáo, là con trai của của một nhà quý tộc thuộc đội quân La Mã. Khi cha George mất, mẹ ông đưa ông trở lại quê hương Palestine của bà. George gia nhập quân đội La Mã và lên tới cấp chỉ huy, trở thành một sĩ quan kỵ mã.

Về sau George theo Kitô giáo, Khi có chiến dịch chống lại dân Thiên chúa giáo vào đầu thế kỷ thứ 4, khoảng năm 303 sau Công nguyên, George đã từ bỏ chức vụ trong quân đội để phản đối và tìm đến cung điện của Đại đế Diocletian (Đại đế La Mã 284-305) để cầu xin với nhà vua ngưng ngược đãi tín đồ Kitô giáo.

Dọc đường đi còn lưu truyền lại một trong những câu chuyện nổi tiếng nhất về Saint George là về trận đấu của vị thánh này với một con rồng.

Trên lưng ngựa qua vùng Silene (ngày nay là xứ Libya) George đi ngang một thành phố đang bị một con quái long ẩn náu trong đầm lầy khủng bố. Dân thành phố đó mỗi này phải hy sinh một người để nạp xác cho quái thú. Ngày George đi qua thành phố kinh hoàng đó cũng là ngày quận chúa Cleolinda, con của sứ quân tại đây, phải làm vật tế khủng long. George vội vàng phóng ngựa đến cứu Quận chúa Cleolinda và biết rằng mình chỉ có một cơ hội, với vũ khí là thanh trường thương, để giết con quái long phun lửa. Kết cuộc, George đã thành công, cứu được quận chúa Cleolinda khỏi nanh vuốt của con khủng long giết người. Việc cứu người đã xong, sứ quân, quận chúa và nhiều dân chúng trong vùng trò chuyện với George và đã theo Kitô giáo.

Tiếp tục lên đường thực hiện sứ mạng ban đầu, sau cùng George đã tìm gặp được Đại đế Diocletian. Tuy nhiên, tại kinh thành La Mã, vì hành động chống lại lệnh của Hoàng để La Mã, George đã bị tra tấn, tù đầy nhưng ông nhất quyết không từ bỏ , vì tín ngưỡng Thiên chúa giáo của mình. Cuối cùng ông bị kéo lê trên đường phố Diospolis, nay là Lydda, tại Palestine và bị chặt đầu vào ngày 23 tháng 4 năm 303 sau Công nguyên.

St George lúc nào cũng được tả bằng bức tranh một hiệp sĩ cầm khiên có chữ thập đỏ, thường ngồi trên lưng ngựa hay đang giết rồng.

Thánh George được coi là Thánh bảo hộ của cảnh sát, trinh sát…

Днес е Гергьовден!

На 6 май отбелязваме Гергьовден, може би един от най-големите български празници. Името Георги е най-често срещаното мъжко име в България, изпреварващо дори Ивановците. Празникът предвещава пристигащото лято и е свързан с новата стопанска година – затова денят е изпълнен с много обичаи, свързани със земеделието, скотовъдството и здравето. “Всяка капка гергьовски дъждец жълтица носи”, смята народът. Щом вали в деня на Свети Георги, плодородна година ще е.

Гергьовден в България се нарича денят, в който се чества Свети Георги Победоносец, 6 май. Обявен е за официален празник в Република България, както и за Ден на храбростта и Българската армия. Чества се и като главен празник на овчаря.

Гергьовден е най-празнуваният имен ден в България преди Ивановден, отбелязван от около 180 хиляди души. Той е имен ден на носещите имената Георги и Гергана, Галя, Гинка, Ганка, Ганчо и производните им имена.
В българския народен календар Гергьовден е един от най-големите празници през годината и най-големият пролетен празник.

В народния празничен календар култът към светеца е свързан с богата и сложна обредност, която засяга всички страни от живота на българина, неговите постоянни грижи и мечти за изобилие, за богат и щастлив живот. Характерните скотовъдни обреди и обичаи се преплитат с обичаи, свързани със земеделието и обредни практики за осигуряване на здраве и благополучие. В пролетната нощ преди празника моми и девойки събират по полето цветя и билки, с които се захранват обредно овцете и добитъка. От тях се правят три венеца: за овцата, която ще издоят първа, за агнето, коетоще бъде дадено в дар на светеца, и за съда с млякото.

Преди разсъмване овчарите изкарват стадото (след като са отлъчили приплода) на паша за кратко време. Когато се върнат, след изгрева на слънцето, се извършва обредно доене на овцете – предой, предуй. В окичено с венец ведро издояват първата оагнила се овца. Върху него слагат и прясно опечен хляб с дупка по средата. Ако агнето е мъжко, се дава в дар (курбан) на св. Георги, ако е женско – се оставя за разплод.

В Северозападна България овчарят изкопава дупка в кошарата и върху нея слага ведрото. След доенето се полива малко мляко върху яйце (някъде то е червено великденско яйце) и го закопава в дупката. Вярва се, че то ще пази стадото от магии и болести.

В Западна България млада булка или девойка търкаля между стадото хляба, през който е текло млякото. По това, на коя страна ще се обърне хлябът, се гадае за количеството мляко. Зелени клонки окачват на съдовете за мляко и млечни произведения, по кошарата и др. стопански постройки, за доброто отглеждане на стадата и увеличаване на млякото.

На Гергьовден навсякъде се коли агне като жертва на светеца-покровител. Приготвя се общоселска трапеза, която се прави “на зелено” в църковния двор, край селото (на оброчище, кръст, манастир и пр.), край кошарите. Освен печеното агне тук се носят и други обредни храни. Особено място на трапезата заема обредният гергьовски хляб. Всяка жена раздава от осветените на трапезата храни. По време на храненето се извършват интересни обредни практики. В Източна България младите булки стоят прави край трапезата, за “да стават високи конопите”. После хукват да бягат, а децата ги замерват с хляб за плодородие. На други места хвърлят по младоженците бучки сирене за плодовитост.

Около трапезата и цял ден се играят гергьовденски хора, водени от най-добрия овчар или от бременна жена със зелено клонче. За здраве всички се теглят на кантар и се люлеят на люлки. Със същата цел рано сутринта на празника здрави и болни се търкалят в росна трева или нива. За бъдещото плодородие на нивите всеки стопанин сутринта на празника отива на своя нива, обикаля я и заравя в средата великденско червено яйце.

На места в Западна България палят огън на нивата от сламата, върху която е била подредена трапезата на Бъдни вечер.

Според народното вярване Гергьовден е един от празниците, на които чрез магии за обиране може да се може да се вземат плодовете на нивите и млякото на добитъка. За предпазване стопаните слагат от вътрешната страна на портата бучка сол и женски колан, за да мине през тях добитъкът, като се връща от паша. На другия ден солта се слага в храната на животните. Не се дава назаем сол и подкваса за мляко, за да не се правят магии с тях.

В някои райони момите гадаят за бъдещата си женитба (обичая Ладуване). На другия ден след Гергьовден (наричан Разпус, Ранополия, Раниполе) се подновяват старите и се сключват новите договори между калфи, чираци, овчари, козари, говедари, слуги и техните наематели.

Свети великомъченик Георги Победоносец е почитан и славен и от християни, и от мюсюлмани. Според утвърденото от църквата житие на светеца, Георги се ражда в Кападокия (Мала Азия). С блестящо за времето си образование, едва 20-годишен, той получава висока военна титла като талантлив пълководец. Син на богати родители-християни, той става страстен привърженик на Христовата вяра. Като неин защитник е подложен на жестоки изтезания и е обезглавен през 288 г. по времето на римския император Диоклециан (284-305). Георги се превръща в образец на “идеалния воин-християнин” и светец-покровител на войната и войската.

В народните поверия и легенди св. Георги е змееборец и драконоборец. Именно този момент е наложен от иконографията – върху бял кон надясно, убиващ ламята.

***

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Free counters!

%d bloggers like this: